Alle blogposts

Kan de menselijke coach uit het coachproces?

Maatschappelijke vragen bij de automatisering van de coachingpraktijk

Een relatief nieuwe vorm van coaching is coaching-op-afstand. Hierbij kunnen reguliere coachbijeenkomsten worden ondersteund (en zelfs vervangen) met behulp van telefoon, computer en/of internet. Een deel van de communicatie tussen de coach en cliënt verloopt hierdoor elektronisch, vandaar dat voor deze vorm van coaching ook wel de term e-coaching wordt gebruikt.
Het Rathenau Instituut heeft recent een rapport gepubliceerd over een grootschalig onderzoeksproject waarbij met e-coaching nog een stap verder wordt gezet. Een stap waarbij de coach als persoon in zijn geheel uit het coachproces wordt gehaald. Is dit de toekomst van het coachvak, coaching zonder coaches?

E-coaching door coaches
Binnen een regulier coachtraject heeft de coach de taak om de cliënt door het coachproces te begeleiden.  Door de juiste vragen te stellen en de reactie van de cliënt op deze vragen correct te interpreteren, kan de coach het proces vormgeven. Hierbij is de cliënt zelf het belangrijkste ‘werktuig’ van de coach. In het onderzoek aan de Universiteit van Tilburg naar e-coaching waar ik bij betrokken ben, vinden de gesprekken plaats via e-mail. Hierbij komen de coach en cliënt niet langer meer naar elkaar toe maar hebben zij meerdere malen per week contact via mail. De cliënt is in deze situatie niet fysiek zichtbaar, maar manifesteert zich in de teksten die hij schrijft aan de coach. Daarom zijn de deelnemende coaches eerst getraind in een methodiek waarmee zij de berichten van de cliënt adequaat kunnen analyseren, interpreteren. In deze vorm van e-coaching wordt met behulp van computer en internet alleen het communicatieproces gedigitaliseerd, de cliënt en coach blijven van vlees en bloed.

Miljoenen subsidie voor de volgende stap
Het rapport met de naam Keuzes voor e-coaches: Maatschappelijke vragen bij de automatisering van de coachingpraktijk, van het Rathenau Instituut beschrijft de volgende stap in de ontwikkeling van e-coaching als interventie-instrument. In het rapport worden verschillende projecten in het kader van het ‘Healthy Lifestyle Solutions’-programma beschreven. Dit vijfjarige onderzoeksprogramma, dat in 2011 is gestart, kent een onderzoeksbudget van drie miljoen euro en is een initiatief van de Technologiestichting STW, het Nationaal Initiatief voor Hersenen en Cognitie (NIHC) en Philips Research. Als doelstelling wordt beschreven:

Mensen te ondersteunen bij het adopteren van een gezonde levensstijl via computer- supported lifestyle coaching applications, oftewel e-coaching. Het programma wil – zonder de menselijke coach te vervangen – zoveel mogelijk routinewerk in coaching automatiseren, inclusief het geven van feedback. Het doel is om mensen op afstand te kunnen gaan coachen in het realiseren van een duurzame gedragsverandering door bestaande (wetenschappelijk bewezen) coachingsstrategieën te vertalen in digitale vorm.

Hoewel in deze doelstelling wordt aangegeven dat de coach als persoon niet vervangen gaat worden, blijkt dit in vier van de vijf beschreven projecten wel degelijk het geval. In deze projecten wordt de coach vervangen door ‘computer-supported lifestyle coaching applications’.

Begripsverwarring, wat is coaching?
Om rol en het werk van de coach te digitaliseren, is het van belang om af te bakenen wat hieronder wordt verstaan. Hier maken de auteurs van het rapport het de lezer niet gemakkelijk omdat er binnen het rapport voortdurend gewisseld wordt van begrippen. Zo hebben de auteurs het over ‘verschillende vormen van coaching voor vele verschillende doeleinden, uiteenlopend van loopbaanbegeleiding tot aan psychotherapie’. Op een andere plek schrijven de auteurs: ‘Ook coachingstechnieken of - strategieën komen in vele vormen en soorten voor; van erkende, geprotocolleerde psychotherapie tot aan alternatieve therapieën zoals neurolinguïstisch programmeren.’ Hoewel de werkvelden van de coach en de therapeut diverse raakvlakken hebben, zijn deze beroepsgroepen niet inwisselbaar voor elkaar. Het lijkt dan ook verstandig dat binnen de onderzoeksprojecten helder wordt gemaakt wie er vervangen gaat worden, de coach, de therapeut of de arts. Dit heeft namelijk gevolgen voor de begeleiding, de vorm van feedback en andere ondersteuning.

Inzetten van coaching applications
Een definitie van e-coaching is wel te destilleren uit het rapport, namelijk: het ondersteunen van gedragsveranderingen met behulp van ‘computer-supported lifestyle coaching applications’. Het gaat hierbij om de inzet van technische apparaten die met behulp van sensoren en software verschillende activiteiten (prestaties) van een cliënt in kaart brengen. De prestaties worden geautomatiseerd beoordeeld om vervolgens met behulp van slimme algoritmen motiverende feedback te kunnen geven aan de cliënt. De feedback heeft als doel om de cliënt aan te zetten tot gedragsverbetering. Dit proces dient op den duur geheel autonoom te verlopen, dat wil zeggen: zonder inmenging van een menselijke coach. Het is hierbij de vraag waarom de term e-coaching voor dit proces wordt gehanteerd. Dat er sprake is van elektronica is duidelijk, maar waar is de coaching gebleven? De term e-feedback lijkt de lading beter te dekken.

Informatie is nog geen kennis
In een coachtraject gebeurt veel meer dan enkel het motiverend terugkoppelen van informatie. Er is ook kennis nodig, met andere woorden: de informatie dient in de context van de cliënt betekenis te krijgen. In een coachtraject doet een coach dit door een cliënt te ondersteunen bij het beantwoorden van vragen zoals ‘Hoe kijkt de cliënt naar de eigen situatie?’ (zelfinzicht), ‘Waardoor wordt de huidige situatie in stand gehouden?’ (zelfreflectie), ‘Wat is er nodig om de cliënt uit deze situatie te halen?’ (motivatie) en ‘Welke stappen kan de cliënt zetten?’ (activering). Zonder dit type inbreng van de cliënt is het lastig om de geautomatiseerd verkregen informatie om te zetten in toepasbare kennis. Of zoals de auteurs het formuleren: ‘Het risico op misinterpretatie bij het gebruik van sensoren die lichaamsfuncties meten om informatie af te leiden over gedrag, emotie, aandacht, belasting en dergelijke is op dit moment nog groot.’

Automatisering in kleine stappen
Binnen enkele onderzoeksprojecten worden inmiddels kleine stappen gezet om meer elementen uit het coachproces in de e-coaching te waarborgen. Om de informatie om te zetten in kennis en deze gericht te gebruiken binnen de coaching worden er bij onderzoeksprojecten pogingen ondernomen om ook andere elementen uit het coachproces toe te voegen aan de e-coaching. Bijvoorbeeld door de automatisch verzamelde informatie te koppelen aan zelfrapportages van de cliënt, het inzetten van cliëntspecifieke beïnvloedingstechnieken en het sturen van motiverende berichten op momenten dat de cliënt hier het meest gevoelig voor is. Dit blijkt moeilijker dan verwacht, omdat er extreem veel informatie van de cliënt nodig is, die deels (nog) niet geautomatiseerd te krijgen is. Het ziet er dan ook naar uit dat er voor de menselijke coach voorlopig nog een belangrijke rol is weggelegd in het coachproces.

Morele en ethische knelpunten
Ten slotte stippen de auteurs een reeks van ethische kwesties aan die gepaard gaan met de automatisering van het coachproces. Het gaat hierbij om de inbreuk op het leven van de cliënt (integriteit) wanneer deze continu in de gaten wordt gehouden via sensoren, de wijze waarop de verzamelde data vastgelegd en bewaard wordt (veiligheid) en wie er toegang heeft tot deze gegevens (privacy). Hoewel de techniek voorlopig nog niet rijp is om de complexiteit van coaching en in het bijzonder de rol van de coach daarbinnen te vangen, is het wel verstandig om nu al over de mogelijke consequenties na te denken. Alleen al daarom is dit rapport een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in de toekomst van (online) coaching.

 

Meer weten
Wil je meer weten over de verschillende onderzoeksprojecten en de maatschappelijke implicaties die de schrijvers voorzien? Het rapport van het Rathenau Instituut is hier gratis te downloaden: Maatschappelijke vragen bij de automatisering van de coachingspraktijk. (PDF) http://www.rathenau.nl/publicaties/publicatie/keuzes-voor-de-e-coach.html

Bronnen:
• Kool, K., Timmer, J., Est, van, R. (2013). Keuzes voor de e-coach: maatschappelijke vragen bij de automatisering van de coachingspraktijk.(2013). Rathenau Instituut.
• Mayer-Schonberger, V. & Cukier, K,. (2013). Big Data: A Revolution That Will Transform How We Live, Work, and Think. Houghton Mifflin Harcour.
• Ribbers, A.P.C., & Waringa, R.A., (2012). E-coaching: direct aan de slag met het Nieuwe Coachen. Uitgeverij Boom Nelissen.
• 3.000.000 euro voor onderzoek naar e-coaching. Nieuwsbericht NOBCO website: http://www.nobco.nl/nieuws/1320222502758


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit bericht.
  • Datum 5-6-2013