7-10-2014

Hobbel 5: Energiefactoren die jou uit je comfortzone krijgen

Als je in de comfortzone blijft zitten, neemt je waarde op den duur af. Reden genoeg om eruit te komen. Met zelfvertrouwen en lef vergroot je de transitie van waarde naar toegevoegde waarde.

‘Een schip is veilig in de haven, maar dat is niet waar schepen voor gemaakt zijn’ (William Shedd).

Schepen zijn gemaakt om te varen en grenzen te doorkruisen. We kunnen veel meer dan we denken, maar we varen te weinig uit omdat angst de overhand heeft. Nelson Mandela citeerde Marianne Williamson met: ‘Moed is niet de afwezigheid van angst, maar de overwinning erop. Dapper is niet hij die niet bang is, maar hij die deze angst overwint.’ Deze woorden zeggen alles over de stap die je moet zetten om uit de comfortzone te komen, om jezelf te laten zien en je waarde te verzilveren. Daarvoor heb je wel lef en zelfvertrouwen nodig, maar het mooie van deze voorwaarden is dat ze je tegelijkertijd energie geven. Ontwikkeling, groei en, als gevolg daarvan succes nemen toe, want de wereld begint bij de grens van de comfortzone.

Groei

Je hoeft alleen maar te kiezen voor zelfvertrouwen en lef in plaats van voor angst. Alles wat je aandacht geeft, groeit. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, want ratio en emotie zijn in zo’n keuzedilemma niet helemaal op elkaar afgestemd en dat is begrijpelijk. Rationeel kun je een andere gedachte inpluggen, maar je gevoel schakelt niet zo snel. Angst is met een andere mindset niet ineens verdwenen.

Wel kan het een bewuste keuze zijn om vertrouwen in jezelf boven je angsten te stellen en een proces in gang te zetten waardoor je angstgevoel langzaam slijt. Het effect is dat je actief en bewust in het leven staat en die dingen nastreeft die bij je passen, waar je in gelooft, waar je je goed bij voelt en waardoor je ervan overtuigd raakt dat alles binnen handbereik is. Het zal je ook de successen brengen die je nastreeft.

De eerste stap buiten de comfortzone levert niet altijd direct succes op. En als je wél succes hebt, is dat geen garantie voor een succesvol vervolg. Wel leer je continu en groeit je ervaring. Zo schuift de stretchzone steeds verder op, net zoals besproken wordt in het artikel ´Hobbel 3: Leren in een goed leerklimaat´.

Om uit de comfortzone te komen, heb je naast zelfvertrouwen en lef ook geloof in jezelf nodig. Geef om jezelf en vertrouw erop dat elk pad – hoe zwaar je ook op de proef zal worden gesteld – jouw pad is dat je uiteindelijk zal leiden naar een hoger niveau van succes en naar jouw droomdoel. We nemen in dit artikel beide energiefactoren nader onder de loep.

Energiefactor 1: Zelfvertrouwen

Bouw je zelfvertrouwen op door eerst lef te tonen of is eerst zelfvertrouwen nodig om überhaupt lef te kunnen tonen? Het lijkt een beetje een kip-en-eidiscussie: wat is er eerst en wat veroorzaakt wat? Hoewel ze elkaar sterk beïnvloeden, begint het met zelfvertrouwen. Zonder zelfvertrouwen heb je vaak niet het vertrouwen dat je iets kunt of kunt gaan bereiken. Een beetje is al genoeg om lef te stimuleren; dan komen ze beide in een positieve spiraal. Daarom is het verstandig eerst het zelfvertrouwen binnen de comfortzone te (h)erkennen en dit uit te bouwen. Is er voldoende, dan kun je de eerste stappen buiten de comfortzone zetten, mét lef en zelfvertrouwen.

Zelfvertrouwen vormt je wortels, het geeft je een stevige basis als je weet waar je voor staat en wat je dromen zijn. Daarnaast heb je sterke vleugels nodig om het lef te hebben uit te vliegen, groter te zijn dan je ooit had kunnen dromen en zo van toegevoegde waarde te zijn voor anderen.

Niemand is geboren met twijfels over zichzelf en wetenschap van wat hij niet kan. Een heel fijn uitgangspunt om te ontwikkelen en experimenteren. Om diverse redenen is je zelfvertrouwen kleiner geworden of ben je het misschien kwijtgeraakt. Kwijt betekent echter niet weg: het radertje werkt alleen niet meer of je kunt de ‘aan/uit’-knop niet meer vinden. Het is dus een kwestie van zoeken waar het is gebleven. Er zijn zes verschillende manieren om je zelfvertrouwen terug te vinden of te laten groeien.

Optie 1: Belemmerende gedachten doorbreken

De grootste hobbel bij het starten van iets nieuws is het afstoten van oude, vaak onbewust gewortelde gewoontes en overtuigingen, aldus Tiggelaar (2003). Hierbij zijn vaak selffulfilling prophecy’s (zie het artikel ´Element 2: Gedachten, overtuigingen en mindset´) actief. Vooral de belemmerende versies hebben grote invloed op het verkleinen van je zelfvertrouwen.

Je doorbreekt deze negatieve spiraal van steeds minder vertrouwen in jezelf met een andere, positieve gedachte, selffulfilling prophecy of affirmatie. In welke vorm of hevigheid je het ook formuleert: het moet een positieve gedachte zijn waar je volledig in gelooft, die jou stimuleert en kracht geeft. Ter inspiratie kun je het beste putten uit eerdere prestaties en successen, want daar bouw je grotendeels je zelfvertrouwen mee op.

Optie 2: Niet te ambitieuze doelen stellen

Zelfvertrouwen bouw je ook op door je doelen niet te ambitieus te stellen, maar steeds op te rekken na een succes. Door minimaal risico te nemen en heel kleine stapjes te zetten, is de kans op falen miniem en de kans van slagen groot. Hoe vaker je uit je comfortzone komt, hoe meer je gewend raakt aan de onzekerheden die daar gelden, de valkuilen die op de loer liggen. Ook zie je zelf meer hoe duidelijk je doel zal zijn, nog voordat je de veiligheid verlaat.

Optie 3: Besef dat je waardevol bent

Zelfvertrouwen begint bij het geloof in jezelf, het besef dat jij op jouw manier waardevol bent en dat je anderen wat hebt te bieden. Daarvoor maak je zogenaamde sociale koppelingen aan. Je koppelt losstaande feiten aan elkaar waardoor je bepaalde gebeurtenissen en gevoelens of gedachten labelt als waardevol.

Het risico bestaat echter dat je verkeerde koppelingen maakt en zodoende verkeerde conclusies trekt. Besef dat sociale koppelingen voor de korte termijn werken, maar je op de lange termijn verstikken. Stel dat je een heel goede beoordeling wilt halen om waarde toe te voegen in de organisatie. Of dat je heel zorgzaam wilt worden voor collega’s en daardoor jezelf vergeet. Door deze feiten weer los van elkaar te zien en er geen automatisch verband tussen te leggen, kun je ook op andere manieren waardevol worden.

Optie 4: Externe factoren loslaten

Vaak wordt vertrouwen opgebouwd uit externe factoren: je persoonlijke brand, uiterlijk vertoon, bezittingen, status of complimenten van anderen. Omdat we ons echter vaak vergelijken met anderen, kan algauw de gedachte ontstaan dat de ander beter en succesvoller is. Het is dus snel schijnvertrouwen. Door die koppeling los te laten en geen oneerlijke vergelijkingen te trekken, kun je je concentreren op jezelf.

Optie 5: Positief zelfbeeld

Ook kan je zelfvertrouwen groeien door een eerlijk zelfbeeld op te bouwen. Een schitterend personal brand lijkt zelfvertrouwen te geven, maar doet het tegenovergestelde. ‘Keeping up appearances’ kost moeite. Een kwetsbare, maar authentieke identiteit kan je zelfvertrouwen wél laten groeien omdat je onderkent wie je bent, met je eventuele schommelende zelfvertrouwen.

Optie 6: Je passie volgen

Haringsma (2012), de auteur van het boek Vergroot je zelfvertrouwen, stelt dat als je een gezonde dosis zelfvertrouwen hebt, je meer van jezelf durft te laten zien. Zo neemt de kans toe dat je je doel bereikt en dat vergroot je succes en je toegevoegde waarde. Wie bevlogen is, heeft meestal een groter zelfvertrouwen en presteert daardoor beter, is ook de conclusie van Else Ouweneel (2012) die op dit onderwerp promoveerde.

Energiefactor 2: Lef en moed

Lef, of synoniemen als moed en durf, kent verschillende lagen. Er zijn mensen die risico’s opzoeken en mensen die risico’s mijden. Risicogedrag en sensatie zoeken bestaat uit drie ingrediënten: 1) de hang naar avontuur (toch maar gaan ondernemen), 2) het ontbreken van angst (als dit project mislukt, dan was het een mooi avontuur) en 3) impulsiviteit (de markt gaat linksom, maar rechtsom ligt de toekomst, met andere woorden: tegen de stroom in roeien) (Van Dinteren, 2010). Er blijkt een zekere genetische aanleg te bestaan voor lef. Uit tweelingenonderzoek blijkt dat lef voor 60 procent genetisch is bepaald, de rest komt vooral door omgevingsinvloeden en een zekere hang naar een beloning in de vorm van dopamine in je hersenen. Lef is dus deels aangeboren, maar zeker ook te ontwikkelen. Als je angst niet als belemmering maar als voorwaarde ziet, kun je lef ontwikkelen en gevaar, moeite, onzekerheid of pijn onder ogen zien. Dit laten groeien, op kracht laten komen en houden, kost alleen wel duurzame inzet van energie, want anders zwakt lef weer af. Nu hoeven we echt niet de heldhaftigste persoon op aarde te worden, integendeel. Een normale portie moed is meer dan voldoende, zoals Brené Brown (2013) zo mooi verwoordt in haar TED-talk over kwetsbaarheid. Wat is er nodig om lef te ontwikkelen en te laten groeien?

Heb het lef om het verleden los te laten

Het verleden heeft overtuigingen opgeleverd die je hebben geholpen, maar die je ook hebben geblokkeerd. Ook heeft het je gebracht waar je nu staat. Daarin heb je al dan niet de juiste keuzes gemaakt. Je kunt het niet overdoen: hooguit kun je de lessen leren en het anders aanpakken. Het verleden steeds opnieuw beleven in je hoofd houdt patronen in stand. Als je patronen doorbreekt en loslaat, is er weer ruimte voor nieuwe kansen die voor het oprapen liggen.

Heb het lef de controle los te laten

Als je eenmaal hebt besloten het succes te zoeken en jezelf te laten zien, dan bestaat de kans dat het niet lukt. Je kan er dan voor kiezen om alle risico’s uit te sluiten en erbovenop te zitten. Uit ervaring weet ik dat dat averechts werkt. Accepteer dat succes niet maakbaar is, maar hooguit stuurbaar. Er gebeuren mooie dingen als je ruimte biedt: ik raad je aan te leren de teugels te laten vieren.

Heb het lef om authentiek te zijn

Door te zijn wie je bent en dat te laten zien – je krachtige én je kwetsbare kant – geef je de meeste waarde. Lef komt oorspronkelijk uit het Hebreeuws en betekent ‘hart’: leven vanuit je hart dus – zijn wie je bent en dat vertalen in wat je doet!

Heb het lef om groots te dromen

Je leven is zo groot als je het durft te dromen! Durf een visie te creëren die groter is dan die je tot nu toe hebt gehad, zonder beperkingen. Wat als alles kan? Denk niet dat het toch niet gaat lukken of dat het voor jou niet is weggelegd. Je eigen visie kennen en volgen zal je brengen waar je wilt zijn.

Heb het lef om je overtuigingen en standpunten uit te dagen

Je gedachten en overtuigingen bepalen hoe je de wereld ziet. Je ziet de werkelijkheid zoals je denkt dat die is. Je vormt je al snel beelden (oordelen) over een ander of doet op voorhand aannames. Eenmaal een standpunt gekozen, houd je daar aan vast. Als je het niet checkt, gaat het een eigen leven leiden.

Je kunt je aannames en overtuigingen uitdagen door ze eens vanuit een ander perspectief te bekijken of door je hardop af te vragen of de gedachte klopt. Helpt deze gedachte om te bereiken wat ik wil bereiken? De kans is zeer groot dat je nieuwe mogelijkheden en kansen ziet die je anders waarschijnlijk nooit had gezien. Er is vaak meer moed voor nodig om je mening te veranderen dan om die trouw te blijven. Gooi belemmerende overtuigingen daarom overboord.

Heb het lef om te luisteren naar je gevoel en intuïtie

Je gevoel is een goede raadgever, maar je moet wel leren ernaar te luisteren. Vaak zegt je gevoel dat je voor jezelf moet opkomen. Dit kan betekenen dat je ‘nee’ zegt tegen een ander en dat kan je een schuldgevoel opleveren. Maar weeg schuldgevoel (zorgen voor een ander) eens af tegen opkomen voor jezelf (goed zorgen voor jezelf). Het onderbuikgevoel zegt te kiezen voor de lange termijn en dus voor jezelf. Daarmee is het een goede raadgever in het maken van juiste keuzes als je kunt overzien wat je tegen elkaar afweegt.

Heb het lef om je talenten te benutten

Heb het lef om je comfortzone te verlaten en stappen te zetten naar het verwezenlijken van je potentieel. Welke talenten laat jij nog onbenut waardoor je niet de waarde kunt bieden voor een ander die je in je hebt?

Heb het lef om kwetsbaar te zijn

Je hoeft niet altijd een harnas om je heen te hebben. Het even niet weten of emotioneel geraakt zijn – het mag er zijn en je mag het tonen. Het maakt je menselijk!

Heb het lef om te leren

Leer iets nieuws door een stap in het onbekende te zetten. Soms kan een andere aanpak al verfrissend zijn. Als je de lat niet te hoog legt, zal je persoonlijke groei exponentieel toenemen.

Heb het lef om fouten te maken

Zonder fouten geen groot leerrendement. Het klinkt paradoxaal, maar het is echt zo. Fouten maken is niet erg, zolang je ervan leert.

Heb het lef je zegeningen te tellen

Focus op wat goed gaat en op de resultaten en doelen die je weet te behalen in plaats van te kijken wat allemaal nog moet of wat niet goed is gegaan. Werk dus niet met ‘to do’-lijsten, maar met ‘tadaah!’-lijsten waarbij je registreert wat je hebt gerealiseerd.

Heb het lef om lak te hebben aan je omgeving

Je omgeving vindt en denkt van alles over je; dat kan je danig beïnvloeden. Om te voorkomen dat jouw omgeving bepaalde gedachten over jou krijgt, ga je gedrag inzetten dat je juist uit koers brengt. Invloed is prima, zolang het bijdraagt aan het behalen van je doel. Negatieve invloeden moet je weghouden. Kom op voor jezelf en wees assertief.

Heb het lef om niet te luisteren naar interne stemmen

Sommige interne stemmen hebben een ego dat gestreeld wil worden. Als ze maar hard genoeg roepen, krijgen ze waarschijnlijk de gewenste aandacht. Zo kan de interne criticus bij de grens van de comfortzone staan om je duidelijk te maken dat je het toch niet gaat redden. Vaak zit er echter een andere behoefte onder die aandacht. De interne stemmen willen je ergens tegen beschermen en het is jouw taak daar sturing aan te geven.

Organisatieperspectief

Binnen de cultuur van Capgemini betekent lef het claimen van kansen en het kunnen omgaan met weinig kaders. De eigen regelruimte, zoals ze dat binnen de organisatie noemen, is groot: je moet wel weten hoe je die moet pakken en waar de grenzen van de organisatieontwikkeling zich bevinden, zonder initiatieven de mond te snoeren. Het is cruciaal dat medewerkers zich gedragen als ondernemer binnen de onderneming.

Normaliter kun je niet zomaar elders in de Rabobankorganisatie ervaring opdoen om te zien of dit bevalt. Medewerkers met groeiwensen die binnen de afdeling niet gerealiseerd kunnen worden, vertrekken bijna altijd. Zonde en kapitaalvernietiging. De intentie om te willen blijven, moet omarmd worden door de leidinggevende. Als je gelooft in elkaars oprechtheid en als beide partijen denken elkaar te kunnen versterken, moet hierover een open gesprek plaats kunnen vinden. De organisatie moet hiervoor de mindset aannemen dat ze waarderen dat medewerkers zich bij haar willen ontwikkelen, zich willen laten gelden en dus groeiambities hebben buiten de afdeling. Voor veel leidinggevenden is dit vaak een omschakeling in denken: het lef hebben medewerkers los te laten en in hun ontwikkelingsbehoefte te voorzien in plaats van ze onder de duim te houden uit angst deze goede kracht kwijt te raken.
 

Randvoorwaarden

Met deze acties voor lef en zelfvertrouwen kun je groeien. Die groei kan alleen gerealiseerd worden als zowel lef als zelfvertrouwen gevoed worden met positieve resultaten. Als de resultaten uitblijven, slaan angst en twijfel weer toe. Lef en zelfvertrouwen komen te voet en gaan te paard, zogezegd. Het is als een spier die continu goede voeding nodig heeft om op sterkte te blijven en die training nodig heeft om sterker te worden. Als je er geen aandacht aan besteedt, verslapt de spier. Lef en zelfvertrouwen zijn geen vaardigheden zoals fietsen: eenmaal aangeleerd verleer je het fietsen nooit meer. Ze drijven op goede ervaringen die regelmatig ververst moeten worden.

De een heeft dat zo bij elkaar verzameld uit vorige ervaringen en weet dat het hem veel gaat opleveren. De ander blijft maar twijfelen en draaien of het nu wel zo’n verstandig plan is. Eerdere ervaringen op andere vlakken zijn dan niet genoeg. Je hebt meer ‘social proof’ nodig van anderen die de sprong hebben gewaagd en weer op het droge zijn gekomen, voordat je voor die specifieke reden uit jouw warme veilige nestje komt.

Gewenste resultaten en persoonlijke groei zijn met voldoende lef en zelfvertrouwen te realiseren. Het land van onbegrensde mogelijkheden ligt dan dichterbij dan je denkt. Met voldoende oefening en ervaring kun je zo bedreven raken in het navigeren in de stretchzone dat je in sommige situaties en omstandigheden niet eens meer een kompas nodig hebt. Dan krijgen je intuïtie en gevoel de overhand. ‘Get comfortable by being uncomfortable’: dat beetje ongemak voelen is de motor om met vertrouwen en lef bepaalde angsten te overwinnen.

Maar ondanks zelfvertrouwen en lef zijn er geen garanties op succes en resultaat. Ze vormen de basis om er te komen en ze leiden samen met doorzettingsvermogen tot resultaat. Zolang je de woorden van Neale Donald Walsh onthoudt: ‘Het leven begint aan het einde van je comfortzone’, kun je er ook naar handelen. Het is prettig als de omgeving daarin een stimulerende factor is, in plaats van je tegenwerkt.

Ga naar het werkboek

 

 

Er zijn geen bijlagen beschikbaar bij dit artikel

Log in om een recensie te schrijven

Er zijn nog geen recensies geplaatst

Gerelateerde onderwerpen